دسته‌ها
اسناد و مدارك

یک نسخه از مبایعه نامه های قدیمی

با عرض سلام ، ادب و احترام خدمت همشهری های عزیز و تبریک میلاد کریم اهل بیت امام حسن مجتبی علیه السلام ، چندسال قبل در خانه پدربزرگمان مرحوم حاج اسماعیل تقوی دوبرگ مبایعه نامه(فروش نامه) املاک پیدا کردم که البته نتونستم دقیقا بخونمش ولی نکته ای که جالب و قابل تأمله واژه ی «رودمهجن» است که در متن این قولنامه خودنمایی می کند.دیدن این برگ سند خالی از لطف نیست.

 

سند

همچنین ببینید قدم اول

دسته‌ها
اسناد و مدارك

کارت انتخاباتی مجلس مؤسسان 1346

20131114_154231

دسته‌ها
اسناد و مدارك پیشینه ی رودمعجن

رودمَهْجَن: نام اصلی زادگاهم به روایت اسناد تاریخی

در قبرستان فعلی رودمهجن، روی سنگ قبرهای قدیمی موجود، نام رودمعجن را اصلاً  ندیده ام اما فقط شش سنگ است از یک نسل که روی پنج تای آنها نام «رودمهجن» حک شده است. این سنگهای زرد رنگ که جنسی شبیه آجر دارند در فاصلۀ سالهای 1329 تا 1363 قمری نصب شده‌اند. غیر از این نسل سنگ قبرها روی هیچ سنگی نام رودمهجن یا رودمعجن در پسوند نامها و یا محل سکونت افراد نیامده است. خطهای روی این سنگهای آجری شش گانه به یک شکل است به خط نسخ نپخته  که حروف داخل سنگ با گودی یکدستی نقر شده است.

هر شش سنگ آشکار نشان می‌دهد که یکصد سال پیش زادگاه ما را «رودمَهْجَن» می‌نوشته‌اند و نه رودمَعْجَن.

1329 قمری: یا الله وفات عصمت و عفت‌پناه فاطمه خانم بنت نجف‌علی رودمهجنی بتاریخ شهر ربیع الثانی
1329 قمری: یا الله وفات عصمت و عفت‌پناه فاطمه خانم بنت نجف‌علی رودمهجنی بتاریخ شهر ربیع الثانی

Mahjan_1332_Salar
تاریخ وفات مرحمت و غفران پناه ملا الله‌یار ولد ملا محمد علی بختیاری ساکن رودمهجن‌ فی غره‌ی محرم 1331 (قمری)

Mahjan_1361
تاریخ وفات مرحمت و غفران پناه حاجی علی فرزند مرحوم سالار محمد رودمهجنی‌ وفاته فی ماه رجب المرجب 1361. (جد علیپورها پدر حاج حسین علیپور)

Mahjan_1363_mohamad wakil_
هذا مرقد و مضجع محمد وکیل فرزند مرحوم علی نقی رودمهجنی‌ وفاته فی ماه محرم 1363

 

Mahjani_..
مرقد و مضجع مرحوم علی اکبر فرزند مرحوم حاجی حسن رودمهجنی وفاته ؟؟؟

قدیمترین سنگ از این نوع تاریخ سال 1329 قمری را دارد یعنی حدود یکصد و شش سال پیش و آخرین تاریخ روی این نوع سنگ تا آنجا که من دیده‌ام سال 1363 ق است. ظاهراً نصب این نوع سنگ در قبرستان رودمهجن در طی یک دورۀ 34 ساله رایج بوده است. در بین این شش سنگ تنها یک سنگ از همین نوع و با همین خط هست که به تاریخ 1355 قمری «رودمعجن» را با«ع» نوشته است. ممکن است بگویند که «رودمهجن» روی آن 5 سنگ، ناشی از اشتباه سنگتراش بوده است. اما این ایراد را نمی‌توان پذیرفت به 3 دلیل

  1. در طی 34 سال که این نگارش ادامه داشته اگر اشتباه می‌بود حتماً یک نفر باسواد از رودمهجن این خطا را متذکر می‌شد تا دوباره تکرار نشود.
  2. از شش سنگ موجود تنها یک سنگ (سال 1355) «رودمعجن» را با«ع» نوشته و پنج سنگ «رودمهجن» است. پس نام رایج با «هـ » بوده است.
  3. اسناد کاغذی که ذیلاً آورده ایم نشان می دهند که پیش از سال 1355 عموماٌ «رودمهجن» نوشته می‌شده است و از آن سالها کم کم «رودمعجن» جای «رودمهجن» را گرفته است.

 در بسیاری از اسناد دوره‌ی قاجار که در این کتاب (کتاب در دست نگارش با نام «رودماهگان: جغرافیای تاریخی رودمهجن») نیز بخشی از آن‌ها موجود است نام رودمهجن بر گورسنگ‌های سالهای 1329 تا 1363 قمری را تأیید می‌کند. در اسنادی که ذیلاً می آید نام روستای ما غالباً «رودمَهْجَن» درج شده است. این اسناد از سال 1234؛ 1249؛ 1254؛ 1272؛ 1314 قمری نام روستا را «رودمَهْجَن» نوشته اند. در یکی از اسناد (سال 1249ق) نام چندین نفر از اهالی رودمهجن با عنوان شهود یک سند با لقب رودمهجنی‌ ثبت شده است. ذیلاً تصویر برخی از این اسناد از نظر همشهریان عزیز می‌گذرد:

Mahjan_1324
1234 قمری-سند وقف آقا تقی رودمهجنی
Mahjan_1259
1279 قمری. حاجی ملا حسن رودمهجنی

 

Mahjan_1254
1254 قمری: دعوای حاجی محمد رودمهجنی‌ و فرزندان علیخان قرایی (فرزند اسحاق خان) بر سر املاک دربی (زنده‌گانی، پی سم، قطار بید و دشت جرد)

 در شهادت‌نامه‌ای متعلق به سال ۱۲۴۹ قمری (۱۲۱۲ ش) آمده که حاکم تربت اسحاق خان قرایی (مقتول۱۲۳۱قمری) زمینهای دربی رودمهجن را غصب کرده و در زمان نگارش این سند زمینها در تصرف نوادگان وی بوده است.در این شهادت­نامهنام یکصد و نه نفر از بزرگانرودمهجن‌ و روستاهای اطراف از جمله، نامق، حصار، فریزق کاشمر، بایگ، (در متن بایج)کدکن، بُرس و … درج شده است. در این سند لقب بایچی به دنبال نام چند نفر آمده است که احتمالاً نام کهن بایگ است.

برای دیدن اصل سند  اینجا را کلید کنید

خیلیها رودمهجنی
1249 ق. شهود بر غصبیت املاک درشره

این سند معامله‌ی زمینهای دربی است که آخوند ملا محمد به حاج ملاحسن رودمهجنی فروخته است.دراین سند دربی از توابع بایج تربت حیدریه معرفی شده است. وپول رایج زمان معامله دینار ناصرالدین شاهی بوده است.

1242
1279 ق. آخوند ملا محمد به حاج ملاحسن رودمهجنی فروخته است.

سالار عباس پسر سالار حسن رودمهجن با ماندگار درختر رمضانعلی رودمهجن
1310 ق. قبالۀ ازدواج سالار عباس پسر سالار حسن رودمهجن با ماندگار دختر رمضانعلی رودمهجن

1314 قمری:بهایئان نامق و عالم رودمهجنی در عصر ناصرالدین شاه

این سند در حیتا موجوداست در این نشانی:  اینجا را کلید کنید.

 

و نیز در اینجا دست خط دو رودمهجنی را ببینید

 

1343 قمری: رودمهجن در سند موقوفات مسجد جامع

موقوفات مسجدجامع

صورت روغن موقوفه‌ی جات مسجد جامع واقع در عُلیای قریه‌ی رودمهجن از این قرار است.

روغن مسجد
مسجد جامع واقع در عُلیای قریه‌ی رودمهجن

صورت روغن سوخت مسجد سفلای قریه‌ی رودمهجن از موقوفه جات از این قرار است.

روغنمسجد 2
مسجد سفلای قریه‌ی رودمهجن

نتیجه

تا اینجا مسلم می­شود که طبق اسناد قرن سیزدهم تا نیمه‌ی قرن چهاردهم هجری در دوره‌ی قاجار همه جا «رودمَهْجَن» نوشته می‌شده و بعد از دوره‌ی قاجار «مَهْجَن» به «مَعْجَن» تغییر یافته است. پس «مَعْجَن» در نام امروزی به گمان قوی تغییر یافته‌ی واژه‌ای پارسی است و نه عربی. به عبارتی دیگر «مَعْجَن» صورت تغییر یافته‌ی «مَهْجَن» است که در اثر دگرگونی آوایی، دستخوش تغییر شده و به این شکل درآمده است.

اسناد موجود نشان می‌دهد که تغییر «مهجن» به «معجن» همزمان با رواج سازمانهای دولتی در حدود دوره‌ی مشروطه و بر اثر لفظ قلم شکستنِ دولتیان عربی­دان قجری اتفاق افتاده است. یعنی «رودمَهْجَن» را با لفظ قلم و با ذایقه‌ی عربی‌دانها، به شکل «رودمَعْجَن» نوشته‌اند. ما در اسناد موجود چنین تغییراتی را داریم. مثلاً «دشت گِرد» [دشت گیرد] دربی را در اسناد متأخر به صورت مُعَرَّب «دشت جرد» نوشته‌اند. این نوع دستکاری و تصرف در نامها بی‌اساس است؛ شاید آنها گمان می‌کرده‌اند که شکل تلفظ این نامها در میان مردم روستا رسمی‌ نیست و باید به آنها شکل رسمی داد. به همین دلیل «کجراه» را به صورت «کاسه راه» و «گُگ‌دره» را با املای «کبک دره»نوشته‌اند. به راستی چه نسبتی میان شکل رایج در روستا و شکل موجود در اسناد متأخر است.

دسته‌ها
اسناد و مدارك

یک مصالحه نامه دیگر

پوشیده نماند حاضر گریدند عالیشان ملاعبدالله عبداللهی فرزند عبدالعلی و عصمت پناه بانو فاطمه زوجه ملا عبدالله مزبور و مصالحه شرعیه نمودند ملاحسنعلی فرزند مرحوم محمد یار همگی و تمامت حقوق دعاوی که در ماترک مرحوم زینب صبیه مشارالیهما زوجه کربلایی حسنعلی داشتند بموازی بیست و شش عشیر زمین سر بازه سفید حدی بحاج فتح اله یکقطعه باغ علی شیخ حدی یوسف و دومن نیم میس و یکمن …و یکصدوبیست تومان وجه نقد….حقوق و دعاوی کربلایی حسنعلی به مشارالیهما از جهت… و صیغه مصالحه بینهم جاری شد

27 شهر شعبان 1369

اثر انگشت بانو فاطمه و امضا اسماعیل عبداللهی و عبدالله عبداللهی

تأیید کنندگان

فتوحی

عیلامی

؟

؟

دسته‌ها
اسناد و مدارك فرهنگ و تاریخ رودمعجن

اندر زیرکی فقها و فرار مالیاتی باباکلوی ما

قضیۀ صلح کردن اموال به همسر یا یکی از نزدیکان که یک رخصت فقهی یا کلاه شرعی بوده و  گفته اند: فقیهی از فقهای حنفی در آخر هر سال همه اموال خود را به همسرش می بخشید و از همسرش می خواست که همۀ آن اموال را بعدا به وی باز ببخشد و دراین صورت زکات به اموال او تعلق نمی گیرد. امام محمد غزالی گفته است: آن فقیه زیرک که با این ترفند فقهی از دادن زکات می گریخته، قاضی «ابو یوسف یعقوب بن ابراهیم بن حبیب انصاری » (تولد 113 وفات 182 ق)، شاگرد «ابو حنیفه » و نخستین قاضی القضاه عالم اسلام  و از بنيانگذاران فقه حنفي و  قاضي القضات بغداد در قرن دوم است. این فقیه دانا و زیرک برای آن که وجوهات شرعی ندهد چند روز مانده به آخر سال، اموالش را صلح زنش کرد (به اصطلاح امروزی به نام زنش کرد) و بعد در ماه اول سال جدید اموال را برگرداند  و با این ترفند در آخر سال مالی نداشت که حساب سال بگیرد و وجوهات بپردازد. گروهی از فقها از این کار وی شکایت بردند به امام ابوحنیفه و گفتند که شاگرد مبرز و دانای شما چنین کلاهی بر سر شرع گذاشته است. ابوحنیفه او را ستود و گفت: «ذلک من کمال فقهه» یعنی «این از کمال فقه دانی او است » .

این مصالحه نامه که در زل تصویر روغنی شده‌اش را می بینید، ابوی والدۀ بنده که در فقه و فقاهت دستی داشته اند در سال 1366 قمری یعنی نزدیک به هشتاد سال پیش نوشته و به امضای دو شاهد عادل رسانده اند. احتمالا این سند هم از زمرۀ همان مصالحهۀ صحیحۀ شرعیه بوده که مرحوم باباکلو کل اموالش را به مبلغ یک تومان به نام بی‌بی مان کرده تا از مالیات دینی و وجوهات شرعیه خود را وارهاند .

حالا متن مصالحه نامه را بخوانیم:

دسته‌ها
اسناد و مدارك

وقف نامه ای در خصوص دربی

استشهاد و استعلام میشود از متعهدین قریه رودمعجن قطعه 3 بخش 2 دهستان بایگ بر اینکه یکسهم از مدار دوازده سهم از کلاته در شیره دربی شماره 20 اصلی که محدودست بحدود پائین شمالاً بکمر قوجان شرقاً بازه سیاه جنوباً بمزرعه مارخون غرباً وصل بکلاته محسن با حق آبه از چشمه درشیره مطابق مدار معمول محل ملک وقف است که مرحوم عبدالعلی پدر این جانب عبداله عبدالهی وقف سیدالشهدا نموده و تولیت آنرا باینجانب واگذار نموده اباً عن جد و فعلاً در تصدی اینجانب میباشد

شهرت خود را مرقوم فرمائید که محل حاجت است

صحت مندرجات متن را تصدیق داریم

محمد عیلامی

محمد مدرسی

لطفعلی ایزدی

حبیب اله ؟