مهریۀ عروس رودمعجنی در۱۱۰ سال پیش

در این صورت قباله که حدود یکصد و ده سال پیش (سال ۱۳۲۳ قمری) تنظیم شده است. سنت عروسی رودمعجنی­ها در نوع مهریه دیده می شود. مهریۀ عروس شامل این اقلام است: فرش (گلیم و نمد به کیلو) لباس بازرای (حریر و معمولی) مس، گوسفند، خانۀ نشیمن، زمین و باغ است. که تمامی اثاثیه یک زندگی آن روزگار را تشکیل می داده است. بخشی از مهریه بر عهدۀ داماد و بخشی بر عهدۀ پدر داماد است.

عروس: هاجر خانم دختر حاجی عباس و خواهر حاجی شیخ عیلامی است.

داماد: محمد حسن ملاعباس

فرزندان عروس بر آشنایی خوانندگان حیتا:

پسر عروس مرحوم حاجی علی عیلامی (حجی علی آشپز پدر خانم آقای علی ارشد) و دختر عروس زهرا عیلامی مادر آقایان محمد و عباس امیدوار است.

الناکح [داماد] عزت آثار ملا محمد حسن خلف عزت آثار ملا عباس

المنکوحه [عروس خانم] حرۀبالغۀ جمیلۀ نبیله بکر، هاجر خانم صبیۀ جناب حاج عباس

الصداق: علی ذم الناکح و ابیه جناب حاجی عباس بقرار ذیل

۱) فرش از گلیم و نمد، شش من بر ذمۀ ناکح سه من و بر ذمۀ حاجی عباس سه من

۲) باغ بر ذمۀ ناکح بین قطعه بر ذمۀ والد ناکح درب حوالی حدی به آخوند ملا حسن قطعه ایضاً بر ذمۀ حاجی عباس از باغ دو کالی حسن ترشیزی، دو قفیز حدی به رودخانۀ رودمهجن.

۳) ایضاً بر ذمۀ حاجی عباس از گاورس زار یک قطع زمین پایین.

۴) زمین مزروعی بر ذمۀ ناکح یک قطعه زمین موروثی والده ، حدی به ملا سلیمان و یک ربع آب

۵) ایضا بر ذمۀ والد ناکح یک قطعۀ مزروعی زمین سر بازه، حدی به ملا محمد حسن مع رقبه

۶) ایضا بر ذمۀ حاجی عباس، زمین ابتیاعی محمد عباس یک قطعه مع نیم ربع آب

۷) گوسفند نتاجی: بر ذمۀ حاجی عباس بز و میش

۸) ملبوس بازاری بر ذمۀحاجی عباس، دو دست: دستی حریر و دستی معمولی

۹) ایضا بر ذمۀ ناکح به جهت طلا آلات و نقره آلات ده تومان رایج خزانه

مخفی نماند که حاضر گردید جناب حاجی عباس در کمال ادراک و شعور و مصالحۀ صحیحۀ شرعیه اسلامیه نموده همگی و تمامی دو قفیز باغ دو کالی و قطعۀ گاورس زار و زمین محمد عباس و سه من فرش و سه من میس، پنج رأس گوسفند دو باب خانه و دست رختخواب و دو دست رخت مزبور تماماً را به ملا محمد حسن ناکح به مقدار پنج استار نبات و یک هزار پول و تسلیم تسلم و قبض إقباض به عمل آمد و ایضاً مصالحه نمود ملا عباس والد ناکح از مال خود دو باب خانه و قطعۀ زمین دهن بازه و پنج عشیر باغ درب حوالی را به ولد خود ملا محمد حسن به مقدار یک من نمک معدنی و یک هزار پول نقد و بعد از قبض إقباض این اشیاء مصالحه را به اشیاء ذمۀ خود تماماً را به صداق زوجۀ خود داد و به باین صداق معین و مِهر مبرهن، صیغۀ نکاح دائمی و ازدواج همیشه گی در بهترین وقتی از اوقات و ابرک زمان و ایام علی قانون شرع انور کراراً جاری شد.

اللهم الّف بینهما و ارزقهُما ولداً حلالاً. بتاریخ بیستم ذیحجۀ الحرام ۱۳۲۳

امضا کنندگان

آخوند کربلایی عباسعلی؛ آقا محمد صباغ، آقا محمد کربلایی حسن، کربلایی حسن،

مهرها

کاظم الموسوی

احمد الموسوی

غلامرضا ۱۳۳۲

عباسعلی ؟؟؟

درباره نویسنده

فتوحی محمود

زادۀ 2 شهریور 1343. فرزند نورالله. روستای رودمهجن. تربت حیدریه. خراسان رضوی. دانش آموختۀ ادبیات فارسی دانشگاه تهران: 1374. استاد دانشگاه فردوسی مشهد.

مطالب مرتبط

14 نظر

  1. نوه ديگه حجي مراد

    باز هم دست مریزاد جناب دکتر . بسیار جالب بود .
    زبان نوشتار هم به نوبه خود خیلی جالب و مایه تعجب است . ترکیبی از فارسی و عربی چقدر سخت و سقیل می نوشتند .
    این جمله “به مقدار پنج استار نبات ” یعنی چی ؟ ایا منظور همان شاخه نبات حال حاضر است که توی قباله ها نوشته می شود!!!!!!!!!!!
    این عبارت “به مقدار یک من نمک معدنی ” هم خیلی جالب است . یعنی نمک آنقدر ارزش داشته !!!

    پاسخ
  2. مرادی زهره
    مرادی زهره

    خیلی در نوع خودش جالب بود!فقط یه سوال برای من پیش اومده و اون اینکه:از اونجایی که عروسی ۱۱۰ سال پیش بوده پس فرزند عروس(خانم زهرا عیلامی)باید حدود ۱۰۰ سال رو داشته باشن و جزء مسن ترین های روستا باشن!یا اینکه از عبارت فرزندان عروس استفاده کردین یعنی فرزند دادماد مذکور(محمد حسن ملا عباس)نبودن؟

    پاسخ
      1. فتوحی محمود
        فتوحی محمود

        حاجیه زهرا عیلامی الآن حدوداً همان هشتاد و اند سال را دارد.
        دوم این که به فرزندان این زوج می گفتند: «زهرای هاجر جو»، «علی هاجر جو» در رودمعجن بچه ها گاه به نام مادر مشهور بودند. .به نام پدر مشهور نیستند. هنوز هم اگر بگویی «زهرای محندحسن میلا عباس» کسی نمی شناسد و همه حاجیه زهرای عیلامی را با نام «زهرای هاجر جو» می شناسند

        پاسخ
  3. علی نجفی
    علی نجفی

    نکته ای که توی اینجور اسناد میتونه مورد توجه قراربگیره اسامی درست جاهای مختلف روستاست.مثلا توی همین سند اسم”گاورس زار”اومده که اسم درست و واقعی منطقه ایه که الان بهش میگن”باغای گور سار”.باغای گاورس زار(گورسار)توی باغای تهروی پائین نرسیده به”دهن دوکلی”است.گاورس هم احتمالا نام یک گیاهه.
    در ضمن من دو هفته پیش که به ده رفتم اسم امروزی دشت جرد که توی اون سند مربوط به دعوای دربی در ۱۷۸ سال پیش اومده بود رو پیدا کردم.دشت جرد یک منطقه ایه که الان جزء پیسوم حساب میشه.از سمت مرخو که به سمت پیسوم برین دقیقا در مرز بین مورخو و پیسوم دست چپ(زیر پوال سیه سنگ) یک دشت مانندی هست که حدودا شاید ۱۰ -۱۵ هکتاری یا بیشتر بشه که امروز بهش میگن”گودی دشت گیرد”.
    این اسناد به شدت قابل توجه هستند.با تشکر از شما که زحمت انتشار اینها رو میکشید.خدا قوت

    پاسخ
    1. فتوحی محمود
      فتوحی محمود

      ”گودی دشت گیرد”
      بعد از انتشار سند من از خیلی از قدیمیها پرسیدم و چیزی دستگیرم نشد. ظاهراً آنها نتوانستند بین «دشت جرد» و ”دشت گیرد” رابطه ای پیدا کنند.
      زمستان عزیز این که با دقت پی گیر مطالب هستی، دلگرم کننده است. درود و صد درود

      پاسخ
  4. بهشتی افرا
    بهشتی افرا

    خیلی جالب بود، نمیدونم من درست متوجه شدم که موارد تعیین شده برای مهریه عندالمطالبه بوده و عینا تقدیم عروس خانم شده، یه همچنین مهریه ای برای ۱۱۰ سال پیش قابل توجهه، پس چطور میگن قدیمیا مهریه سنگین تعیین نمی کردند؟ البته من از استطاعت مالی خانواده داماد نامبرده شده و شرایط خانوادگی عروس در اون زمان اطلاعی ندارم اما اگه این مقدار مهریه عرف زمان خودش بوده بسیار تامل برانگیزه و اگه تناسب با وضعیت مالی دو خانواده داره بحثسش جداست
    سپاس از مطلب جالبتون

    پاسخ
  5. نیکوعقیده محمد
    نیکوعقیده محمد

    سلام جالب بود. و اما دو نظریه اینکه به احتمال به یقین این سند در خود روستا تنظیم شده و تنظیم کننده اول اینکه خطاط زبر دستی میتونسته باشه و دوم اینکه به لحاظ استفاده از عناوین تخصصی تنظیم اسناد و استفاده از لغات عربی به این زبان مسلط بوده به طوری که اکنون با گذشت صد سال و اندی نوشتن و تنظیم سندی اینچنین در رودمهجن امروز بنظر من ممکن نیست.

    پاسخ
    1. کاروند

      جگر گوشه :

      سلام جالب بود. و اما دو نظریه اینکه به احتمال به یقین این سند در خود روستا تنظیم شده و تنظیم کننده اول اینکه خطاط زبر دستی میتونسته باشه و دوم اینکه به لحاظ استفاده از عناوین تخصصی تنظیم اسناد و استفاده از لغات عربی به این زبان مسلط بوده به طوری که اکنون با گذشت صد سال و اندی نوشتن و تنظیم سندی اینچنین در رودمهجن امروز بنظر من ممکن نیست.
      [پاسخ دادن]

      جگرگوشه جان، نکته جالبی را طرح کردید. اسنادی از این دست که در خود روستا نوشته می شده زیاد است. خود این امر دلیل بر وجود فرهیختگی و باسوادی در رودمعجن بوده است. خطاطان زبردستی مثل حاج ملا که سی پارۀ قرآن به خط نسخ ایشان را اخیرا از مساجد روستا جمع کره و ظارها به موزۀ آستان قدس برده اند از این دست است.
      البته انشای این اسناد قراردادی بوده و «آخوندها» این نوع سندها را از روی هم تنظیم می کرده اند. گاه غلطهای املایی فاحشی در آنها دیده می شود.

      پاسخ
  6. مجتبی عبدالهی
    مجتبی عبدالهی

    پس از فوت گرند فادر (حجی اسمعیل) یک بقچه کوچک اسناد و مدارک یافتیم. بعضی از آنها قباله ازدواج و …. بود که مربوط به اشخاص مختلف بود بعد از مرور جزئی اونها رو بقچه پیچ کردیم . از وقتی حیتا راه افتاد در به در دنبال اونها میگردم که منتشر کنم اما نمیدونم چی شده انگار آب شده رفته توی زمین.ظاهرا همون موقع به شخصی سپرده شده اما شپرده گذار و شپرده گیرنده هم معلوم نیست. امیدوارم سرچم به نتیجه برسه و یوسف گمگشته باز آید به حیتا.
    گنه کرد در بلخ آهنگری به رودمعجن زدند گردن والد ناکح حجی عباس را.
    مسئولیت ها به درستی تقسیم شده اکثر مهریه به عهده پدرگک بنده خدا بود و خود ناکح فقط بخش زن گرفتن رو به عهده گرفتن.
    خداقوت جناب دکتر.

    پاسخ
  7. دیشدوو

    باسلام حضور جناب دکتر سند جالبی را منتشر کردید در خصوص سنگ نوشته ها حقیر پیگیری کردم به نکات جالبی رسیدم ظاهرا سرقت فرهنگی بسیاری توسط برخی افراد غیر محلی با همکاری عده ای از همشهریان در رودمعجن در همین دو دهه اخیر اتفاق افتاد واز جمله سنگ نوشته دربی نیز ظاهرا به بایگ منتقل گردیده است منتظر نظر دوستان وراهکارهای پیشنهادی هستیم

    پاسخ
    1. محمود فتوحی

      دیشدووی عزیز
      ممنون از پی گیریها ودقتهایتان. آیا اطلاعات موثق است؟ چه کسی و چرا برده؟ کجا نگهداری میشود؟
      اگرخبر صحت داشته باشد می شود پی گیری کرد.
      بدرود

      پاسخ
  8. زمستان

    خدمت آقای دکتر عرض کنم که من خودم دو هفته پیش طبق قولی که داده بودم مخصوصا برای دیدن و عکس گرفتن از اون سنگ قبری که توی دربی(توی پیسوم)بود رفتم دربی اما متاسفانه سنگ قبر اونجا نبود از مالکان پیسوم که سوال کردم گفتم تا ۳-۴ سال پیش سنگ قبر در جای خودش بوده اما گویا از سه چهار سال پیش ناپدید شده.یکی از مالکان گفت که بایگیها سنگ قبر رو اومدن و با ماشین بردن حالا اینکه اونائیه که سنگ قبر رو بردن کیا بودن وبه چه منظوری بردن و اینکه ایا واقعا بایگی بودن یا نه نمیدونم چون مالکان دربی همونجور که ما در همه ی کارها توهم توطئه از سمت استکبار جهانی رو داریم اونها هم توی هر اتفاقی که در دربی رخ میده مخصوصا از پیسوم به بالا رد پای بایگی جماعت رو جستجو میکنن.بایگی در دربی دقیقا همون نقش انگلیس رو توی تاریخ معاصر ما بازی میکنه.به قول دایی جان ناپلئون کار کار انگلیسیاست!!!

    پاسخ
    1. محمود فتوحی

      زمستان عزیز
      سپاسگزارم بزرگوار. حقا که «الکریم اذا وعد وفا». کاش من هم مثل شما چنین سر قولم بودم.
      اما از این دست سنگها در گورستانها کم نیست و چندان ارزشی ندارد مگر برای هویت سازی. روی آن گورسنگ نوشته شده بود «خواجه یوسفعلی رزقی وفات ۱۰۵۶»، بعید نیست به رزگ رفته باشد باشد.

      پاسخ

نظرات

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.