گياهان دارويي رودمعجن

نروید بر زمین هرگز گیاهی         که ننوشته ست بر برگش دوایی (نظامی)

وجود گیاهان دارویی در طبیعت یکی از نعمتهای بزرگ الهی است .از آنجا که انسان جزئی از طبیعت است بطور مسلم برای هر بیماری ، طبیعت گیاه مداوای آن را عرضه کرده است. انسان هر چه به طبیعت نزدیکتر شود، سالم‌تر است و بیشتر عمر می‌کند.

گياهان دارويی از ارزش و اهميت خاصی در تأمين بهداشت و سلامتی جوامع هم به لحاظ درمان و هم پيشگيری از بيماريها برخوردار بوده و هستند. اين بخش از منابع طبيعی قدمتی همپای بشر داشته و يكی از مهمترين منابع تأمين غذايی و دارويی بشر درطول نسلها بوده اند.

هر خاکی و هر آب و هوایی ، بستر انواع از گیاهان دارویی است. منطقه خراسان و در آن ميان ولايت ما روستاي رودمعجن نيز متناسب با آب و هواي آنجا بستر رويش انواعي از گياهان دارويي مخصوص به خود است كه در كوهها و ارتفاعات به وفور يافت مي شود. از آنجا كه همه ساكنين روستا بويژه مهاجرين به شهرها آشنايي كافي با اين گياهان ندارند و اين تخصص تنها در اختيار عده معدودي بويژه پيران روستا مي باشد، لذا ما تصميم گرفتيم در زمينه اين گياهان دارويي اطلاعاتي را به طرق مختلف چه از طريق استفاده از تجربه هاي ساكنين روستا و چه از طريق مطالعات كتابخانه اي و اينترنتي جمع آوري كرده و از طريق اين رسانه در اختيار مخاطبين عزيز قرار دهيم . با اين اميد كه مورد استفاده شما نيز قرار بگيرد.

در اولين مطلب جهت آشنايي شما عزيزان، به انواع شيوه هاي استفاده و طرز تهيه اين  داروها مي پردازيم:

الف ـ دم كرده

دم كرده بهترين و با ارزشترين روش تهيه داروهاي گياهي است، زيرا اكثراً مهمترين مواد مؤثر گياهان داروئي در اثر جوشيدن از بين مي‌روند.

عصاره دم كرده بدين ترتيب تهيه مي‌شود كه مقدار تعيين شده از گياه خرد شده را با يك فنجان آب جوش (حداكثر يك ليتر) مخلوط كرده و به هم مي‌زنند سپس روي ظرف را پوشانده و مي‌گذارند كه 30-15 دقيقه دم بكشد، سپس آنرا صاف مي‌كنند. در صورتيكه بعضي از بيماران نسبت به داروي خاصي عدم تحمل نشان دهند، شايسته است كه در دفعات اول مصرف، دارو فقط 6 تا 8 دقيقه دم كشيده شود، در اين صورت مطمئناً بخوبي قابل مصرف بوده و مؤثر مي‌باشد.

ب ـ جوشانده

اصولاً بايد توجه داشت كه روش جوشاندن، اغلب براي داروهائي بكار برده مي‌شود كه از ريشه، ريزم، پوست، رزين يا دانه‌ها تهيه مي‌گردند و يا هنگامي آنرا بكار مي‌برند كه اطمينان داشته باشند موادمتشكله مؤثر آنها در اثر حرارت از بين نمي‌روند و يا اين مواد بوسيلة آب سرد يا جوشيده از سلول گياهي حل و خارج نمي‌شوند. ضمناً توجه شود كه از ظروف آهني جهت جوشاندن گياهاي استفاده نگردد.

1- جوشاندن ملايم:   براي تهيه اين فرم از دارو مقدار معيني از گياه خرد شده را با  ليتر آب جوش مخلوط كرده و مي‌گذارند كه كمي قل بزند، سپس آنرا از اجاق دور كرده و مي‌گذارند كه چند دقيقه دم بكشد و در خاتمه آنرا صاف مي‌كنند.

2- جوشانده معمولي:   براي تهيه اين نوع دارو مقدار مورد نظر از گياه خرد شده را با  ليتر آب سرد مخلوط كرده و مي‌گذارند كه بجوش آيد سپس آنرا صاف مي‌كنند.

3- جوشانده قوي:  براي تهيه اين نوع دارو ابتدا مانند روش جوشانده معمولي مقدار معين گياه خرد شده را با  ليتر آب سرد مخلوط كرده و مي‌گذاند كه بجوش آيد. سپس آنرا از شعله دور كرده و روي ظرف را پوشانده و مي‌گذارند كه 10 دقيقه دم بكشد. و در خاتمه آنرا صاف مي‌كنند.

 ج ـ خيسانده

اصولاً روش خيساندن را اغلب براي گياهاني بكار مي‌برند كه مواد مؤثر آنها در اثر حرارت زود خراب يا تبخير مي‌شوند. براي انجام اين منظور برروي مقدار موردنظر از گياه خرد شده يك چهارم ليتر آب سرد ريخته،درب ظرف را پوشانده و مي‌گذارند كه 6 تا 12 ساعت باقي بماند. هر چه ميزان اين زمان طولاني‌تر شود عصاره قوي‌تر خواهد بود.

دـ پودر

براي تهيه پودر، گياه خشك شده را در هاون به صورت پودر درآورده و سپس با الك ريز الك مي‌كنند.جهت كاربرد در مصرف خوراكي مقدار مورد نظر از پودر را در يك قاشق غذاخوري شير يا آب حل كرده و ميل مي‌كنند. جهت مصرف خارجي مثل ساير پودرها، به قسمت مورد نظر پاشيده مي‌شود.

هـ ضماد (بانداژ)، كمپرس

اصولاً ضمادها را جهت رفع كبودي و كوبيدگي، كشيدن چرك از دمل‌ها، آرام كردن خراش‌ها و كشيدن سموم از بدن استفاده مي كنند. براي تهيه اين نوع دارو گياه خرد شده داروئي را در يك كيسه پارچه‌اي كوچك قرار داده و در داخل آب جوش قرار مي‌دهند سپس آنرا صاف كرده، چلانده و گرم گرم به صورت كمپرس بكار مي‌برند. البته بايد بر روي اين كمپرس گرم و مرطوب يك تكه پارچه غير قابل نفوذ و بروي ان دستمال گرم قرار داده شود.

این پست 21 دیدگاه دارد.

  1. بنام خدا/ درود بر مرادي عزيز به خاطر نگارش اين مطالب مفيد كه به گمانم مسن ترها بيشتر استفاده ميكنند. آيه اي در قرآن مجيد داريم به اين مضمون كه : ما در بين زمين و آسمان هيچ چيز بيهوذه اي خلق نكرده ايم . و ما انسانها هم كه اشرف مخلوقات هستيم بايد تلاش كنيم تا فلسفه وجود اين مخلوقات و به خصوص گلها و گياهان كه نقش مهمي در زندگي ما دارند كشف كنيم. به نظر من نقطه ضعف استفاده از گياهان دارويي درجايي است كه اولا بيشتر گياهان را نميدانيم بايد بجوشانيم يا به صورت دم كرده استفاده كنيم. و ثانيا مقدار مصرف آن است كه چقدر بايد مصرف گرد در طول شبانه روز و در ادامه معالجات و ثالثا در زمان مصرف از خوردن چه غذاهايي بايد خود داري كرد. هر چند كه در اين مورد پزشكان محترم و دارو خانه حتي در مورد داروهاي شيمياي هم توضيح نميدهند. در هر حال اميدوارم با تلاش شما و در ادامه مطلب به يك جاهايي برسيم. :gol: :gol:

    • avatar مرادي می‌گه:

      درود بر سركار استوار . حق با شماست . در اذهان عمومي اين باور وجود دارد كه خداوند هر دردي بدهد ، درمانش را هم مي دهد. وجود گياهان دارويي خود دليلي بر اين ادعا است .
      در خصوص آن نقطه ضعف كه اشاره كرديد . تا جايي كه بنده مطلعم البته با استناد به نوشته ها و تجربياتي كه در اين زمينه ديده و شنيده ام، اكثر گياهان دارويي بويژه آنهايي كه قابليت خشك شدن و پودر شدن را دارند، بصورت دم كرده بايد استفاده شود، البته در رودمعجن خيلي كم و بندرت از دم كرده استفاده مي كنند و اكثرا روش جوشانده را به كار مي برند . در صورتي كه مي توانند روش دم كرده را براي همان موارد استفاده كنند. چون در روش جوشانده بسياري از خواص و مواد موثر گياه در اثر جوشاندن و تبخير از بين مي رود . روش جوشاندن بيشتر براي گياهاني كه امكان دم كردن آنها وجود ندارد بكار مي رود مثل دانه هايي از قبيل دانه ميوه به كه براي سرماخوردگي مفيد است يا پوست بعضي ميوه ها مثل پوست انار يا هندوانه كه شنيدم براي بيماريهاي كليوي مفيد است.
      اميدوارم اين مطلب در ادمه بتواند مورد استفاده شما و بقيه قرار بگيرد

  2. avatar علی نجفی می‌گه:

    از جوشانده ها که فقط همان «جوشونده ی» خودمان یادم است که هر بلایی اعم از سرماخوردگی یا«تروش تلَخ» به جانمان نازل میشد اولین حرکت مادر این بود که مقدار معتنابهی از انواع «علف عجال»هایی که نمیدانستم اسمشان چیست را بتپاند توی یک قوری کوچک رنگ و رو رفته که مخصوص این کار بود و بگذارد روی گاز.وقتی این«علف عجال» ها توی قوری مشغول جوشیدن بودن اشپزخانه را چنان بویی برمیداشت که تمام مگسها و پشه ها و مابقی«کوخ کلخ»ها آنجا را تا اطلاع ثانوی به نقطه ی نامعلومی ترک میکردند.«علف عجال» ها که خوب جوش می آمد مادر یک پارچه ی سفید روی یک لیوان می انداخت و جوشانده را صاف میکرد و حالا نوبت من بود که آن مایع غلیظ قهوه ای تیره ی بدبو را سر بکشم.امتناع و فرار هم چاره ی کار نبود.جوشانده در حکم اش کشک خاله بود که هر کار هم میکردی باز هم به لنگت بسته بود.گاهی مادر برای این که بلع این ماده ی بدبو را کمی اسان کند تکه نباتی یا حبه قندی هم به ان اضافه میکرد ولی اگر کارخانه ی قند تربت را هم خالی میکردند توی آن مایع لا مصب، باز هم بدخوار بود وتلخ بود و بدبو چه رسد به دو جبه قند و یک تکه نبات.وقتی نوبت خوردن میشداول کمی لیوان را بو مکشیدم.نمیدانستم زهر مار چه بوی دارد ولی مطمئن بودم بویش از این مایع بد رنگ بهتر است.به تجربه دریافته بودم که خوردن جوشانده کم کم و یواش یواش و مزه مزه کنان جز اینکه ادم را زجر کش کند هیچ ثمر دیگری ندارد پس به توصیه ی مادر عمل میکردم که:«قورت قورت کو».چشمها را میبستم و لیوان را تا ته سر مکشیدم.همین لیوان وقتی چایی داشت و میخواستم به بهانه ی چایی قند بیشتری بخورم به طرفه العینی تمام میشد ولی امان از وقتی که جوشانده داشت.هرچه قورت وقورت میکردم تمامی نداشت.یک قرن طول میکشید تا به تهش برسد.جان ادم کنده میشد اما اخر به اخرش میرسید همانطور که اخرش هرچیزی به اخر میرسد!!
    از پودر ها هم «کلپورَ»معروفترینش هست که ان هم خوردنش مکافاتی داشت که نظر طولانی میشود و از ضماد ها هم هرچند گیاه نبودند ولی «بلگ جوز» و «حلوای ب راغن»ضماد همیشگیمان بود.
    بسیار مطلب خوب به جایی بود.خدا قوت :SS:

    • avatar مرادي می‌گه:

      سلام بر علي اقا . ممنون از اينكه با وجود مشغله زياد و اوضاع قاطي باز هم براي مطالب وقت ميذاري و نظر آنهم مفصل ميدهيد . بنظرم اكثرما بچه هاي روستا حداقل چند بار مزه تلخ جوشانده را مزه كرده ايم . و خود من كه به شخصه با توجه به تخصص مادر در اين زمينه با هر نوع مريضي و دل درد حتما بايد جوشانده را نوش جان مي كردم. البته والده ما نمي گفت قورت قورت بده مي گفت ” ب يكبار اَسَرت كش ” و چقدر بايد با خودت كلنجار مي رفتي تا راضي شوي و بتواني ليوان محتوي جوشانده را كه انگار در حكم يك جام زهر بود به دهان نزديك كني و سر بكشي .

  3. avatar محمود مدرسی می‌گه:

    با سلام و تشكر از خانم مرادي
    يادم هست در دوران كودكي ما علاوه بر مرثيهاي كه علي آقاي نجفي بر شيوه درمان با گياهان دارويي خواندند مصيبت بزرگتري بنانم “داغ كردن” هم گريبان مارا مي گرفت و خانمي بنام ” امه ” بود كه ما بچه ها وشايدهم بزرگترها را داغ مي كرد. نام ايشان براي ما بچه ها از هر “لولويي” ترسناكتر بود.
    غرض آنكه مي خواهم بدانم اين شيوه معالعه مربوط به طب سوزني ويا نظاير آنها بوده و يا ريشه در همان معالجات سنتي خودمان دارد و اساسا با داروهاي گياهي ارتباطي دارد يا خير؟

    • avatar مرادي می‌گه:

      ممنون جناب مدرسي . بنظرم “داغ كردن” مكانيزم تنبيهي خوبي بود كه در همه زمانها و از جمله در زمان ما نيز هنوز قابليت بازدارندگي داشت. و البته كار به عمل نمي كشيد و تنها ذكر نام آن كافي بود كه مو بر تنت سيخ شود. و همينطور نام امه كه انگار شهرت جهاني دارد و چقدر جالب كه براي ما نيز همين نقش لولوي ترسناك را داشت.
      جسارتاً بنده متوجه منظورتان نشدم كه آيا منظور از “اين شيوه معالجه” همان “داغ كردن” است كه اگر چنين است ، من تا بحال نميدانستم كه داغ كردن يك روش معالجه امراض بوده و فكر ميكردم تنها يك روش تنبيهي بوده. البته در حيوانات كاربرد اين روش را شنيده بودم اما در انسانها نه. بد نيست اگر يك نفر توضيح دهد.

  4. avatar مجتبی عبدالهی می‌گه:

    الحق باید بگم این مطلب از مطالب بسیار عالی حیتا بود که اطلاعات خوبی منتقل می کنه .خدا قوت.
    من خودم با دم کردنی و جوشانده اش بیشتر سر و کار داشتم . فعلا که داروی اصلی ما همان کلپوره است و مدتهای مدیده است که درمان هر دردی است . هر چند که در کتاب است که ( کم باخار کلپوره مخار) :SS:

    • avatar مرادي می‌گه:

      ممنون جناب عبدالهي از اظهار لطفتان. مطمئن باشيد از علل اصلي سلامتي شما همان كلپوره است . واقعا بر هر درد بي درمان دوا است . كلپوره معجزه مي كنه بويژه اگر بصورت پودر شده خام خام بتواني به حلقت فرو كني

  5. avatar سارا عبداللهی می‌گه:

    مطلبت خیلی عالی و کاربردیه .ما با داروهای گیاهی سر وکار داریم اما نحوه استفاده آنها خیلی مهم است که با مطلب خوب شما با آن آشنا میشیم.من هم مثل آقا مجتبی بیشتر با کلپوره سر وکار داشتم اما اگر به صورت پودر الک شده از آن استفاده کنیم خیلی خطرناک میشه و سرفه های شدید به درد قبلی اضافه میشه.جدیدا از کلپوره به صورت دمکرده و جوشانده استفاده میکنیم تأثیرش بهتره.
    ممنون وخسته نباشی :SS: :SS:

    • avatar مرادي می‌گه:

      ممنون سارا خانم . اميدوارم اين مطلب بتونه مفيد واقع بشه و نيازهاي و سئوالات دوستان را پاسخگو باشه . اينطور كه معلومه مصرف كلپوره در خانواده شما جايگاه خوبي باز كرده . اين خيلي خوبه . در خصوص نحوه مصرف آنهم كه به قول شما بصورت پودر شده خطرناك هست اما من شنيدم كه تاثير بيشتري داره. شيوه خاصي داره كه هر كسي نميتونه انجام بده. بايد كلپوره رو با نبات كاملا نرم كرد و بعد يك قاشق از آن را يكراست داخل گلو ريخت . اگر مثل داروهاي ديگر داخل دهان بريزي امكان نداره بتوني آن را فرو ببري و اينجاست كه به سرفه و خفگي ميفتي و خطرناك ميشه

  6. avatar علی اکبر ایزدی می‌گه:

    البته من اگه رو به موت هم باشم از کلپوره استفاده نمی کنم، همون جوشونده رو برای درمان همه بیماری ها ترجیح می دم!!

    • avatar مرادي می‌گه:

      عده اي نظر شما رو دارند جناب ايزدي. به هيچ وجه حاضر به خوردن كلپوره نيستند چون واقعا بدخوره . اما بنظرم اگه جوشونده جواب نده مجبور ميشن آخرش كلپوره بخورن

  7. avatar جگر گوشه می‌گه:

    سلام بر جناب مرادی عزیز. و اما بحث جالب و بموقع داغ کردن که شما فرمودید فقط جنبه تنبیهی داشته باید خدمتتان عرض کنم که نه اینچنین نبوده و من در هنگام طفولیت اینو مشاهده کردم به دفعات که نوزادان تازه به دنیا امده را به این شکل که یک پارچه نخی رالوله کرده و اتیش میزدند و سپس دور سر نوزاد بینوا را در چند نقطه داغ میکردند البته من هنوز هم متوجه نشده ام که حکمتش چی بود و بیشتر هم روی نوزادانی انجام میشد که بیقراری زیادی میکردند و بعلت نبود دکتر در ان زمان تشخیص درد نوزاد مقدور نبود و اخرین گزینه همان داغ کردن بود که من خودم بارها مشاهده کردم و حتما هم داغ شده ام که یادم نیست. بیچاره نسل ما که چه بدبختی ها نکشیده..یا حق

    • avatar مرادي می‌گه:

      عليك السلام جناب جگرگوشه . توضيحاتتون خيلي برايم جالب بود . واقعا نشنيده بودم كه در قديم نوزادان را داغ مي كردند. البته شايد ما هم داغ شديم كه بعدها ما را با اين شيوه مي ترسانيدند ولي هيچكس به من چيزي در اين باره نگفته .واقعا بيچاره بچه هاي قديم . چه درمانهايي رويشان صورت ميگرفته . فكرشو بكنيد اگه كسي حالا اين كار رو بكنه ، حتما به جرم فرزند آزاري دستگيرش خواهند كرد.

  8. avatar ناشناس می‌گه:

    باتشکر ازمرادی عزیز

    داغ کردن که درزمان ما به یک امر فراگیری تبدیل شده بود وخدارحمت کنه زن عمو رجب عهده دار این کار بود وهرکودکی که خیلی بیقراری میکرد تا پیش زن عمو نمی بردند وچندنقطه بدنش بااین پارچه که فک میکنم کتانی بود داغ نمیشد آروم نمیگرفت( یک جوری مثل حجامت الان که اینقد فراگیر شده وهردردی سراغ طرف میاد میگن برو حجامت کن )و مورددیگه اینکه بعضی اوقات میگفتن بیقراری بچه ازاینه که کامش پایینه وزن عموی خدابیامرز با آن انگشتهای پینه بسته وزمخت انگشت شصت راداخل دهان نوزاد چندماهه میکرد وبافشار به سقف دهان نوزاد به طرف بالا داد اونو درمیاورد .

    • avatar مرادي می‌گه:

      ممنون جناب ناشناس . خدارحمت كنه زن عمو رجب را . خوب ازاو يادمه ولي نشنيده بودم كه چنين حرفه اي داره.
      و اما اون كار دومي . يعني چه كه كام بچه پايينه. جل الخالق چه كارايي مي كردند

  9. avatar علی نجفی می‌گه:

    خدا رحمت کنه زن عمو رجب رو من شخصا به دست ایشان داغ شدم.با یک دستمال نوار شکلی که قرمز و سیاه بود پیشانی و چند جای دیگری از سرم را داغ کرد ولی اینکه این داغ چه بود و به چه دردی میخورد نمیدونم ولی ما اون زمانها همه داغ میشدیم!!

  10. avatar پروین مدرسی می‌گه:

    ممنون خانوم مرادی عزیز بسیار مفید بود. البته من از داغ کردن خاطره ای ندارم چون زمان ما ورافتاده بود :YY: ولی از مزه های بد جوشانده ها همیشه خاطره ای بد دارم که همیشه اشک میرختم و جوشانده ی مامانو میخوردم که بعضی موقعها اینقدر بد بو بود که با یه دست لیوان و میگرفتمو با دست دیگه ام بینی مو .ولی خوب سرانجام خوبی داشت . :gol:

  11. avatar حسین مرادی می‌گه:

    سلام و خداقوت هوووووووو
    خوب مشخصه ای رو از مرحومه بی بی حجی مراد به ارث بردید امیدوارم ادامه دهنده راهش باشید

  12. avatar فهیمه غنمی می‌گه:

    سلام.یکدفعه ازفکرداروهای شیمیایی امروزی دراومدیم به فکرداروهای گیاهی روستای خودمون افتادیم.هرچنداین داروهابسیارتلخ وبدمزه ی اماخیلی تاثیرگذاره.هرچندمانمیتونیم حتی بهشون نگاه کنیم :N: ولی پدرهاومادرامون واجدادمامثل شیرموزبستنی اینارومیخوردن. :YY: واقعامطلب خوبی بود. :SS: خداقوت

ارسال یک پاسخ



:soot: :gol: :ZZ: :YY: :Y: :W: :VV: :U: :TT: :SS: :R: :OP: :OO: :OL: :OG: :O: :N: :MM: :H: :GG: :BB: